چیه WordPress Multisite؟

لە ناوەندی خۆی، وۆرسپریډ (WordPress) تایبەتمەندییەکی دەوروبەر دایە بە ناوی ‘Multisite’ کە ڕیشەیەکێك بۆ ساڵی ٢٠١٠ لە کاتی لێکردنی وۆرسپریډ ٣.٠ هەیە. لەو کاتەوە، ئەو تایبەتمەندییە چەندین جۆرە پڕۆسێسی گۆڕانکاریی کردووە بۆ پێشنیاری تایبەتمەندی نوێ و ڕێکخستنی زیاتر لە ئاسایشی.

بۆ ئەوەی بە کورتی بگەیت، دەتوانیت وۆرسپریډ Multisite وەک ئەمە بیر بکەیتەوە: یەک زانکۆی وردبینی (University) تەنها یەک جۆر وۆرسپریډ فێری دابنێت، بەڵام هەر خزانێک (Faculty) سایتێکی وۆرسپریډ تایبەتی خۆی دەدات.

WordPress Multisite چییە بە وردی؟

Multisite تایبەتمەندیەک لە وۆرسپریډە کە ڕێدەدات چەندین سایت یەک جۆر (installation) وۆرسپریډ بەشاریان بکەن. کاتێک multisite چالاک دەکرێت، سایتێکی سەرەکی وۆرسپریډ دەگۆڕدرێت بۆ ئەوەی پشتگیریکردنی ئەو شتەی کە بە وردی "شبکەیەکی سایت" (network of sites) پێ دەوترێت بێت.

ئەم شبکهیە فایلی سیستمی (واتە plugins و themes یان ناوچەکانشیش هاوبەش دەکەن)، داتابەیس، فایلەکانی سەرەکیی وۆرسپریډ، wp-config.php و هتد. بەشاری شتە دەبێت بەشاری بن.

ئەمە واتای ئەوەیە کە پێویستە نوێکردنەوەی وۆرسپریډ، theme و plugin لە یەک جار بۆ هەموو سایتەکانی تۆدا ئەنجام بدرێت چونکە فایلە هاوشێوەکان لە سیستەمی فایلەدا بەشاریان دەکەن.

ئەم ڕاستییە یەکێکە لە سەرەکی پێگەکان وۆرسپریډ Multisite، چونکە دەبێت بزانین سایتەکانت زیاتر بکەیتەوە کە بەڕێوەدەدەیت، لەکاتێکدا ژمارەی کارەکان کە پێویستە بۆ پاراستنی سایتەکانی کڕیارە، پێکمانە دابنێیت.

Subdomain یان Subdirectory؟

دوو شێوازی کارکردنی WordPress Multisite هەن – و دەبێت یەکێکیان هەڵبژێریت کاتێک جۆرە وۆرسپریډی خۆت دەگۆڕیت بۆ multisite:

Subdomain: بۆ نموونە: site.domain.com

...یان

Subdirectory: بۆ نموونە: yourdomain.com/site

هەر یەکێک لەم شێوازان پێگە و زیانبەندی خۆی هەیە کە دەبێت کاتێک ئەم بڕیارە دەدەیت، بەو تایبەتمەندییانە بیر بکەیتەوە.

شئینتا شتە گرنگە کە دەبێت ئاگاداری باش بیت: لە کاتی ئەوەی بڕیار دەدەیت، گۆڕینی تۆڕەکەت لە دایرێکتۆری ناو (subdirectory) بۆ سابدۆمین (subdomain) یان پێچەوانەکەی زۆر سەختە – بەتایبەتی ئەگەر ئێستا چەندین سایت دروست کردووە.

پێش ئەوەی بڕیار بدەیت، ئەم خاڵانە بۆ بیر هەڵگرە:

مۆدی دایرێکتۆری ناو (Subdirectory Mode) ئاسانترین مۆد لە ڕووی سیستەم و بەدواداچوونەوەیە. ئەمە بەهۆی ئەوەیە کە هەموو سایتەکان تەنها پیتەکانن کە چێشتراون لە دۆمین سەرەکی دەبەسترێن (بۆ نموونە: yourdomain.com/subsite). وەک ئەنجام، پێویستە تەنها یەک SSL certificate بۆ دۆمین سەرەکی هەبێت و ئەمە هەموو تۆڕەکە دەگرێتەوە.

لە 동시에، بەهۆی پێکهاتەی URL (URL structure)ی خۆیەوە، گووگڵ و زۆرترین ئەندرێسەرەکانی تر هەموو سابدۆمەینەکانی تۆڕی دایرێکتۆری ناوەکەت وەک یەک سایتێکی گەورە دەبینن. بەهۆی ئەمە، ناوەڕۆکێک کە لەلایەن کڕی کارپێکراوەکانت بۆ سابدۆمەینە زیاد دەکەیت، دەتوانێت کاریگەری لەسەر ئاستی SEOی سایت سەرەکی بکات، بۆ نموونە. ئاستی کاریگەرییەکە لایەنی شیکردنەوەیە و بەڵگە دەکرێت بڵێین کە ئەم ڕێکخستنە دەتوانرێت بۆ کارایی SEO ی زیاتر بەسوود بێت.

مۆدی سابدۆمین (Subdomain Mode) سیستەمکردنی زۆر ئاڵۆزترە، بەڵام پێکهاتەی URL-ی خۆی (بۆ نموونە: subsite.yournetwork.com) بە گشتی زیاتر "پڕۆفیشناڵ" دەبینرێت.

یکی از چالش‌های اصلی در راه‌اندازی حالت دامین زیرمجموعه (subdomain mode) پوشش SSL (HTTPS) برای کل شبکه است. این موضوع به این دلیل پیش می‌آید که مرورگرها دامنه‌های زیرمجموعه را موجودیت‌های جداگانه در نظر می‌گیرند. در نتیجه، شما نیاز خواهید داشت که برای هر دامنه زیرمجموعه‌ای در شبکه خود یک گواهی SSL متفاوت داشته باشید، یا از نوع خاصی از گواهی به نام Wildcard SSL certificate استفاده کنید. در سال‌های اخیر، ارائه‌دهندگان هاست و پنل‌ها در زمینه فراهم کردن SSL پیشرفت کرده‌اند و برخی از آن‌ها با یک کلیک روی دکمه، گواهی‌های وایلدکارد را ارائه می‌دهند که شکاف پیچیدگی تنظیم این دو حالت را پر کرده است.

در مقابل حالت زیردایرکتوری (subdirectory mode)، سایت‌های فرعی در یک شبکه مبتنی بر دامنه زیرمجموعه توسط موتورهای جستجو به عنوان وب‌سایت‌های جداگانه در نظر گرفته می‌شوند، به این معنی که محتوایی که روی یک سایت فرعی وجود دارد، اصلاً بر عملکرد سئو (SEO performance) سایر سایت‌های فرعی تأثیری ندارد.

سوپر ادمین (The Super Admin)

نصب‌های وردپرس تک‌سایتی به شما اجازه می‌دهد تعداد نامحدودی کاربر اضافه کنید و نقش‌های کاربری مختلف با مجوزهای متفاوت به آن کاربران بدهید.

در وردپرس 멀티سایت، نوع جدیدی از کاربر باز می‌شود: سوپر ادمین (super admin) – و یک پنل مدیریت جدید نیز فعال می‌شود: پنل مدیریت شبکه (network admin panel).

همانطور که از نامش پیداست، سوپر ادمین قدرت‌های فوق‌العاده‌ای بر روی شبکه دارد و قادر است همه سایت‌های فرعی، پلاگین‌ها، تم‌ها و هر چیز دیگری را مدیریت کند!

هنگامی که نصب وردپرس تک‌سایتی خود را به 멀티سایت تبدیل می‌کنید، مدیر اصلی سایت تک‌سایتی به طور خودکار به سوپر ادمین ارتقا داده می‌شود.

پلاگین‌ها و تم‌ها فقط توسط سوپر ادمین‌های شبکه از پنل مدیریت شبکه قابل نصب یا حذف هستند. سپس مدیران سایت فرعی می‌توانند تصمیم بگیرند که آن پلاگین‌ها یا تم‌ها را فعال کنند یا غیرفعال نمایند، مگر اینکه سوپر ادمین شبکه یک پلاگین را فعال کند که این کار باعث می‌شود آن پلاگین برای همه سایت‌های فرعی همیشه فعال باشد.

Note: وەک دەبینیت، دابینکردنی کەسێک بۆ تۆڕی ئێوە و پێدانی ئەو تایبەتمەندییە بە ئۆستۆمینی (super admin) کۆنترۆڵی تەواوی تۆڕەکەت دەدات. وەک نموونە، ئەوانەیە ئۆستۆمینی دیکەش بتوانن تایبەتمەندی ئۆستۆمینی ئێوە لەناو ببەن، کە بە شێوەیەکی کاریگەر دەبێت بۆ ڕێگرتن لە پەرەپێدانی تۆڕی خۆتان. بۆ ئەوەی کڕیارانی Ultimate Multisite بتوانن کۆنترۆڵی وردیان لەسەر ئەو کارانەی ئۆستۆمینی زیاتر چۆن دەتوانن بکەن، ئێمە ایکشنێکی پێشنیار دەکەین بە ناوی Support Agents. ئەم ایکشنە ڕێگە بداتت کە جۆرێکی دیکەی یەکەم بگرێت – ئەژمارێک (agent) – لەگەڵ تەنها ئەو ڕێکارانەی پێویستن بۆ ئەنجامدانی کارەکانی لەسەر تۆڕەکە.

چی لە نێوان سایتە بچووکەکان هەیە و چی نییە

وەک پێشتر داوت، یەکێک لە گرنگترین لایەنەکان لە WordPress multisite ئەوەیە کە هەموو سایتە بچووکەکان بە شێوەیەکی یەک ڕێکخستن (configuration)، فایلە سەرەکییەکان، Theme ها، Pluginەکان، فایلەکانی core-ی WordPress و هتدانە بەشایەنی ئاڵۆز دەکەن.

بەڵام، ئەو سادەیان هەن کە بە شێوەیەکی باش لەسەر بنەمای هەر سایتێکی بچووک دیار دەکرێن.

• بۆ نموونە، هەر سایتێک فۆل더ی خۆی بۆ هەڵبژاردنی فایلەکان (uploads folder) دەبێت. بەهۆی ئەوەش، ئەو فایلانەی کە لەلایەن بەکارهێنەرانی یەک سایت بچووکەوە دروست دەکرێن، ناتوانن لەسەر سایتێکی بچووک دیکە دەست بکرێن.

• هەر سایتێک پۆڵێی ئاداری (admin panel) تایبەتی خۆی هەیە و دەتوانێت Plugin یان Theme ها چالاک بکات یان بگرێتەوە، ئەگەر کە تۆڕەکە لەلایەن ئۆستۆمینییەکەوە چالاک نەکراو نەکراوە.

• زۆرێک لە خشتەکانی داتابەیس (database tables) بۆ هەر سایتێکی بچووک دروست دەکرێن، واتە پۆستەکان، کامێنتەکان، صفحاتەکان، تنظیمانەکان و هتدان بە شێوەیەکی تایبەت بە هەر سایتێک دیار دەکرێن.

بەڕێوەبردنی بەکارهێنەران لە WordPress Multisite

یەکێک لە بابەتە هەستیارەکانی WordPress multisite بەڕێوەبردنی بەکارهێنەرانە. خشتەی بەکارهێنەرانی WordPress یەکێکە لەو خشتەکان کە لە نێوان هەموو سایتە بچووکەکاندا بەشایەنی یەک دەبێت.

ئەم ڕێکخستنە دەتوانرێت کێشەکانیان دروست بکات بەپێی ئەوەی دەتەوێت چی لەگەڵ تۆڕەکەت دروست بکەیت. نموونەی خوارەوە یارمەتیت دەدات بۆ دیاریکردنی گرنگترین ones:

ئەو سناریۆیە زیرەکی ئەمەیە:

شما یک شبکه چند سایت وردپرسی (WordPress multisite network) ایجاد می‌کنید و شروع به ارائه زیرسایت‌ها با هزینه ماهانه به افرادی می‌کنید که می‌خواهند فروشگاه اینترنتی داشته باشند.

اولین مشتری پرداخت‌کننده خود را پیدا می‌کنید – جان (John). شما برای جان یک سایت در شبکه خود ایجاد می‌کنید، تمام پلاگین‌های لازم را نصب می‌کنید و سپس یک کاربر برای جان می‌سازید تا بتواند فروشگاهش را مدیریت کند.

سپس مشتری دوم – آلیس (Alice) وارد می‌شود. شما همین کار را برای او انجام می‌دهید و حالا او هم یک فروشگاه در شبکه شما دارد.

جان و آلیس هر دو مشتریان شما هستند، اما همدیگر را نمی‌شناسند. مهم‌تر از آن، اگر یکی از آن‌ها به وب‌سایت فروشگاه دیگری مراجعه کند، راهی برای دانستن اینکه این فروشگاه روی همان شبکه سایت‌ها میزبانی می‌شود وجود ندارد.

یک روز، جان نیاز دارد یک جفت کفش جدید بخرد و در فروشگاه آلیس پیدا می‌کند که دقیقاً مورد نظرش است. وقتی سعی می‌کند خرید را نهایی کند، با پیام خطای «ایمیل قبلاً استفاده شده» مواجه می‌شود، که عجیب است چون جان ۱۰۰٪ مطمئن است این اولین باری است که به وب‌سایت آلیس مراجعه می‌کند.

آنچه اینجا اتفاق افتاده این است که کاربرِ جان در کل شبکه مشترک است؛ بنابراین وقتی او سعی می‌کند برای تسویه حساب روی سایت آلیس یک حساب کاربری بسازد، وردپرس متوجه می‌شود که کاربری با همان آدرس ایمیل از قبل وجود دارد و خطا می‌دهد.

نکته: ما متوجه شدیم که بسته به سناریوی استفاده شما چقدر می‌تواند بد باشد، بنابراین Ultimate Multisite گزینه‌ای دارد که بررسی‌های معمولی برای کاربر موجود را دور می‌زند و اجازه می‌دهد با یک آدرس ایمیل یک حساب کاربری متعدد ایجاد شود. هر حساب کاربری به یک زیرسایت خاص متصل است، بنابراین خطر تداخل (collision) به حداقل می‌رسد. در مثال بالا، جان پیام خطایی دریافت نمی‌کند و می‌تواند بدون مشکل آن کفش‌ها را بخرد. این گزینه «Enable Multiple Accounts» نام دارد و می‌تواند در Ultimate Multisite → Settings → Login & Registration فعال شود.

حتی ئەوەی تابلۆی بەکارهێنەر هاوبەش دەبێت، ئیدارەکارانی سایتەکانی ژێرەوە یان ئیدارەی سەرۆکی سیستەم دەتوانن بەکارهێنەران بۆ زیرەکەکانی تر زیاد و کەم بکەنەوە لە ژێرنووسەکاندا، و ئەوان دەتوانن ڕۆڵە جیاوازەکانی بەکارهێنان لە ژێرنووسە جیاوازەکانی تر هەبێت.

بیرکردنەوە لەسەر کارایی (Performance considerations)

WordPress multisite کاتێک پڕ دەبێت بۆ ئەو ژمارەی سایتان کە دەتوانێت پشتگیریکات، زۆر بەهێزە. ئەمە دەکرێت بەوەی کە WordPress.com، Edublogs و Campuspress هەموویان خزمەتگوزارییەکی multisite ببن و هەر یەکێکیان هەزاران سایت پاشدیکات، تاقیکات پێداچوونەوەی ئەوە دەکرێت.

لە بیرکردنەوەی تیۆری، هیچ ژمارەیەکی جەخت لەسەر ماキシمی سایتەکان نییە کە دەتوانیت لە یەک جێبەجێکردنی WordPress multisite دا پاشدیکات، بەڵام لە ڕاستیدا، ژمارەی سایتەکان کە دەتوانیت بە باشی بەڕێوەبæر بکەیت، دەکرێت زۆر بگۆڕێت بەهۆی چەند هۆکارێکی جیاوازەوە: وەک وردیی سایتەکان، ئەو پڵگینانەی کە بۆ زیرەکەکانی تر بەکاردێت، و هتد.

وەک ڕێنمایی گشتی، ئەگەر تۆڕەکەت سادەتر بێت، باشترە. گرنگی بدانی سەر چۆن سایتەکان ناوەڕۆکی زۆر ورد (dynamic) نین (ئەمەش دەبێتە کاندیدای باش بۆ ستراتیژیەکانی قاچکردنی خێرا - aggressive caching)، و پڕی پڵگینان بە ئاسانترین شێوە بگرە (ژمارەی پڵگینە چالاکەکان کەمتر بێت، باشترە). ئەم کاران دەتوانن ژمارەی زیرەکەکانی تر کە دەتوانیت پشتگیریکات بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد بکەن.

خۆشترین بەش ئەوەیە کە لە هەموو ئەمە WordPress ییە، هەمان ئامرازەکان کە پێشتر زانین و خۆش دەکەیت بۆ باشترکردنی کارایی، بۆ تۆڕێکی multisiteیش دەبن.

بۆ پاشکۆ (bottleneck) سەرەکیی Multisite، داتابەیسە، بەڵام ئەگەر هەموو شتێکی تر بە دروستی ڕێک بخواردن کرد، دەتوانێت چەندین هەزار سایت پێش ئەوەی پێویست بیت بۆ ئەوەی گرنگی بدەیت. تەنانەت لەو کاتداش، چارەسیر هەن کە دەکرێت بە شێوەیەکی تدریجی زیاد بکرێن (وەک چارەسیرەکانی دابەشکردنی داتابەیس - database sharding solutions، بۆ نموونە).